แชร์ประสบการณ์ อาการสมองช้า จาก COVID
Brain fog after COVID & TMS
คนไข้ long-COVID Brain fog คิดช้าพูดช้า ความจำแย่ลง จำชื่อเพื่อนไม่ได้ เป็นมา 1 เดือน แชร์ประสบการณ์ฟื้นฟูหายขาดภายใน 2 ครั้ง
ประวัติ ตรวจร่างกาย
ผู้ชาย 34 ปี ไม่มีโรคประจำตัว ไม่อ้วน อาชีพวิศวะกร เป็นโควิดลงปอดแต่ไม่รุนแรง ได้ออกซิเจน hi-flow รักษาอยู่ประมาณ 2 สัปดาห์ isoloate ต่ออีก 2 สัปดาห์
หลังหายจากโควิด คิดช้า พูดช้า คิดไม่ออกเหมือนหมอกบัง ใช้เวลาคิดคำพูด 10-30 วินาที จำชื่อเพื่อนสนิทไม่ได้ จำตัวเลขจำชื่อลูกค้าที่โทรมาไม่ได้ ทำงานลำบากมาก เป็นมา 1 เดือนกว่าๆ ไม่ดีขึ้น เริ่มมีภาวะซึมเศร้า
ตรวจร่างกายแล้วไม่เหมือนอัมพาต ไม่มีชาไม่มีอ่อนแรงใดๆ
ทดสอบสมองเบื้องต้น TMSE 29/30 ปกติ
ทดสอบภาวะสมองเสื่อมเบื้องต้น MoCA 27/30 ปกติ
แต่คนไข้ตอบสนองช้ามาก เฉลี่ย 10-20 วินาทีเมื่อเทียบกับคนปกติใช้เวลาไม่เกิน 2-4 วินาที
การรักษาก่อนหน้า: กินวิตามินหรืออาหารเสริมบำรุงสมอง ออกกำลังกาย ฝึกความจำยังไม่ดีขึ้น 1 เดือนกว่าๆ
ความรู้และงานวิจัย
จาก meta-analysis long-COVID พบว่าหลังเป็นโควิดคนไข้จะมีปัญหาความจดจ่อหรือความจำ (attention disorder, memory loss, brain fog, cognitive impairment ) ได้ถึง 27% คิดง่ายๆ 4 คนเจอ 1 คน
จากงานวิจัยอีกอัน ติดตามคนไข้หลังหาย 8 เดือนจำนวน 13,000 คน พบว่ามี 12% หรือประมาณ 1,500 คน ที่ยังมีอาการ พูดช้า จำช้า หรืออาการทางสมองอยู่
ถ้าเอาตัวเลขนี้มาคำนวน ประเทศไทยมีคนเป็นโควิด 1.7 ล้านคน จะมีคนที่มีปัญหาสมองหลังเป็นโควิด ถึง 2 แสนคน
คนไข้กลุ่มนี้ MRI brain, EEG, CSF มักปรกติ ไม่ค่อยเจออะไร
หลังๆพบว่าคนไข้หลังฉีดวัคซีนโควิด ก็มีอาการ brain fog ได้บ้าง แต่น้อยกว่าปัญหาหลังเป็นโควิด
สาเหตุที่อาจเป็นไปได้ในเคสนี้
1 เชื้อโควิดหรือภูมิคุ้มกันของร่างกาย ทำให้เกิดการอักเสบกับระบบประสาท + systematic dysfunction, hypoxemia, metabolic disarragement, proinflammatory, cytokine storm ทุกอย่างเลยส่งกระทบกับสมอง
2 เวลาออกซิเจนหรือเลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ จะส่งผลให้สมองใหญ่ cerebral cortex ขาดออกซิเจนก่อนเพราะเป็นสมองส่วนนอกสุด เลือดและออกซิเจนไปเลี้ยงไกลสุด สมองใหญ่นี้ทำงานเก็บความจำ การพูดจา ความฉลาดด้วย
3 คลื่นสมองแกมม่าและบีตาทำงานลดลง ซึ่งคลื่นสมองนี้ทำงานเพื่อสื่อสารระยะไกลๆ เกี่ยวกับการเรียนรู้ ทำให้สมองสองฝั่งสื่อสารกัน เรียกปัญหานี้ว่า long range underconnectivity
4 โควิดมีผลต่อสมองส่วน limbic, hypothalamus, ทำให้คนไข้ หงุดหงิดง่าย ปวดง่ายขึ้น มีปัญหาการนอนหลับ ระบบ autonomic เพี้ยนไป เพลียมากขึ้น สมองก็ toxic เยอะ
ขณะนี้ยังไม่มีการรักษาเจาะจง มีแต่การรักษาประคับประคอง (supportive treatment) หลายๆเคสก็หายได้เอง
การรักษา
เนื่องจากเคสนี้ลองรักษาแบบประคับประคอง มา 1 เดือนกว่า แต่ไม่ดีขึ้น จึงพิจารณาทำ TMS Brainwell Algorithm
เหตุผลที่เคสนี้น่าจะตอบสนองต่อ TMS Brainwell Algorithm ดี
1. เซลล์สมองยังดี ไม่ได้มีการบาดเจ็บ ไม่มีการอุดตันหลอดเลือด หรือการอักเสบรุนแรง ( functional impairement, not structure damage)
2. TMS Brainwell Algorithm กระตุ้น cerebral cortex โดยตรง
3. TMS Brainwell Algorithm สามารถเลือกใช้ความถี่ gamma, beta wave ที่เหมาะกับการเรียนรู้ ความจำ ภาษา ได้เจาะจง
ผลการฟื้นฟู
TMS Brainwell Algorithm ครั้งที่ 1, ดีขึ้น 80% ภายใน 24 ชั่วโมง ทั้งความจำ การพูด ใช้เวลาคิดสั้นลงเหลือ 4-10 วินาที อารมณ์ดี คะแนนสมอง TMSE 30/30 MoCA 30/30
TMS Brainwell Algorithm ครั้งที่ 2, ดีขึ้น 100% ใช้เวลาคิด 2 วินาที
ข้อควรระวังและข้อจำกัด
1 เป็น case report, เคสอื่นอาจใช้เวลาฟื้นฟูนานหรือเร็วกว่านี้ ขึ้นกับความรุนแรง โดยเฉลี่ยทำ TMS Brainwell Algorithm ภายใน 5 ครั้ง อาการดีขึ้น 50-100%
2 การใช้โปรแกรม TMS Brainwell Algorithm ไม่เหมือนกับ rTMS ในโรคซึมเศร้า ไม่ใช่ว่าจะใช้เครื่องเหมือนกันแล้วทำได้เลย สมองแต่ละคนหลังโควิดไม่ได้เหมือนกัน ดังนั้นต้องทำแบบ personalised & precision medicine เพราะถ้าทำผิดก็อาจอันตรายได้ เช่น ถ้าคนไข้มีการอักเสบของสมองอยู่ ผลลัพธ์อาจแย่ ทำให้ปวดหัวมากขึ้น นอนไม่หลับ ชัก แต่จะมีวิธีประเมินเฉพาะอยู่
